Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir bilhassa tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos aroma profili gibi tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir hem de bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu hemen kaydetmek gerekir, çünkü hafıza kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak hatayı azaltır zira kalabalık ortamlarda hafif kokular kolayca gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece şiddeti gösterir. Kısacası ilk denemede acele etmemek hem de ölçütleri önceden belirlemek en doğru yol olur. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide tartılır böylece yorumlar birbirini tutarlı olur. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca erken davranıp hüküm vermek kolay görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle yumuşak ve net başlar elbette bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira gerçek karakter çoğu zaman burada saklıdır. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla yükselir ve notalar koyulaşır hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür nitekim bu sebeple sakin ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha tutarlı değerlendirme verir. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya ayırmak işinizi görür. Değişimleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak sıcaklığı yükseltir hem de tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha okunur hâle getirir her zaman aynı aydınlatma ile sakin bir ortam seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı kılar. 1 hafif aromayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan yoğun notayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve not kalitesi yükselir. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda yer alır ve ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş yapmak gerekir öte yandan yarım puanlar yazmak fazladan bir yük getirir. Ölçeği her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası en çok kullanılan puandır, zira dengeli aromalar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu yüzden yanış çizgisinin düzgün ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden keskin tonlar çabuk öne çıkar gerçekten dar çaplılarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. Petit royales nasıl içilir benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma temposu ise tadı hemen etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş akar ve aromalar daha geç belirir ve bu hız tadın algılanma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not bölümüne yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı kılar ama gücünü düşürmez tersine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde denerken önce inceyi ardından kalını seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun tat ince olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki ara zamanı yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan gelir: damaktaki his ve burnun yakaladığı aroma oysa ikisi birbirini tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için ikisini ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta önemsiz görünse de yorumları epey etkiler. Dumanı dudaktan verirken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi yöntemidir örneğin ılık bir soluk aromayı daha geniş açar. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net gösterir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk de kuru tonu daha hızlı bırakır sert bir çekiş ise ince tonları siler. Güç dilde düşük ama koku tarafında yüksek olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar için ilk adımda burundan gelen ipuçlarına odaklanmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça damak tarafı de detay göstermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek arasında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir zira yorgun bir damak en belirgin notayı bile silik hissettirir. Sade kahve kakao tonlarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk içecekler dili duyarsızlaştırır hem de aroma hissini düşürür. Puritos serisi aroma profili benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha net anlaşılır o nedenle temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak kıyası korur nitekim yoğun şekerli içecekten sonra keskin notalar olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay de kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo formatında içim kısa olduğundan aroma değişimi daha dar bir alanda kalır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden başlangıç ile bitiş arasındaki farkı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi rahatlatır zira her çekişin payı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo gibi mini ölçü de sedir notasını çabucak ortaya koyup sona erer zira geçiş dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek denemeden daha sağlam izlenim sunar bu nedenle düzenli ve dengeli nefes tercih edilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil de hemen bitince denemek kolaylık sağlar. Bunu ayrı kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, ama güç hissi korunabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini puro notlarıyla birebir kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bölüm açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir deneme yoğunluk konusunda güvenilir bir fikir sunmaz demek ki her tadım önceki denemenin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman izlenimi etkiler bu düzen üç dört tadımdan ardından gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir tadım defteri açmak fayda sağlar yoksa benzer notalar her seferinde yeniden öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao tonu aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne geri dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu durum zaman kaybına yol açar. Saat, puro adı ile not deftere yazılmalı nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı sapmalar gösterir. Notlar arasında iki puandan fazla sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre belirgin sedir kokusu şeklinde bir kayıt tatmin edici sayılır. Sonradan okunduğunda net olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk de tatların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe aroma profili benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını net verebilir örneğin sert bir içim sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir notasını güçlü taşır üstelik ağır bir duman aromasız de olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir tersi durum de geçerlidir. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki ürün arasında yoğunluk farkı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ve düzenli not tutmayı ister. Nihayetinde en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar böylece baharatlı tonlar öne geçer bu sebeple ortam şartlarını da deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli ortamda de çekiş tıkanır ve aroma silikleşir sıcaklık de yaprağın yanma hassasiyetini etkileyen ayrı bir etkendir. La prado aroma profili benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu durumu dikkate almak gerekir aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Tadımda magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net görülür değerlendirme günü planlarken bu etkeni unutmayın. Havalandırma ortamdaki kokuları azaltır, parfüm ise algıyı şaşırtır hâlbuki asıl etken çoğu zaman odadaki hava ya da koku çıkar. Tadımı hep aynı odada yapmak en tutarlı yöntemdir. Kapalı bir odada koku birikirse sonraki denemenin aroması hatalı algılanabilir. Kapı açıklığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Rüzgar fazla sertse yanış yapısı şaşar.